info@iskapisi.net

0 850 650 0 454

İş Hayatında Yeni Dönem ARABULUCULUK !

İş mahkemelerinin kuruluş, görev, yetki ve yargılama usulünü düzenleyerek arabuluculuk uygulaması getiren "İş Mahkemeleri Kanunu" (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 25 Ekim 2017 tarihli ve 30221 sayılı) yayınlandı.

"Dava şartı olarak arabuluculuk" kurumunu da ilk kez uygulamaya koyan kanuna göre, düzenlemede yer alan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunlu kılınıyor.

Bu kapsamda kanuna veya bireysel ya da toplu iş sözleşmesine dayanan işçi, işveren alacağı, tazminatı ve işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulması dava şartı olarak aranacak. Arabulucuya başvurma zorunluluğu için alacak veya tazminat talebinin iş ilişkisinden kaynaklanması gerekecek.

Hangi türdeki işçi-işveren uyuşmazlıkları zorunlu arabuluculuğa götürülecek? 

Tasarının 3. ve 11. maddeleri kapsamında çalışan tarafından talep edilebilecek, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı, eşitliğe aykırılık tazminatı, sendikal tazminat, mobbing tazminatı, ücret, prim, ikramiye, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ve benzeri işçilik alacaklarının söz konusu olması halinde arabulucuya gidilmesi gerekiyor. Ayrıca, feshin geçersizliğine bağlı işe iade davaları da zorunlu arabuluculuk kapsamında yer alıyor. Öte yandan işveren tarafından talep edilmesi olası ihbar tazminatı, cezai şart, haksız rekabete bağlı tazminat, eğitim gideri ve benzeri alacak ile tazminat talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunlu olacak.

Hangi tür uyuşmazlıklar arabulucuya götürülemez?

İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bu konulardaki rücu davaları zorunlu arabuluculuk kapsamında yer almıyor. Ayrıca, hizmet tespiti, yaşlılık aylığına hak kazanıldığının tespiti gibi SGK uyuşmazlıkları da zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında. 
 

Dava şartı olarak arabuluculuk ne demek?

Tasarıda işçi-işveren uyuşmazlıklarına bağlı alacak ve tazminat talepleri ile işe iade talebiyle açılacak davalarda, dava açılmadan önce, talepte bulunan tarafından (davacı) arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edildi. Bu tür davalarda arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın, davanın esasa girmeden usulden reddine karar verilecektir.
 

Arabulucu seçimi nasıl yapılacak?

Arabuluculuya gitmek isteyen kişilerin arabuluculuk başvurusunu karşı tarafın, karşı taraf birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna, arabuluculuk bürosu bulunmayan yerlerde ise görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne yapmaları gerekecektir.

Arabuluculuk Daire Başkanlığı, sicile kayıtlı arabuluculardan, arabuluculuk yapmak isteyenleri, varsa uzmanlık alanlarını da belirterek görev yapmak istedikleri adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonlarına göre listeleyerek, komisyon başkanlıklarına bildirecek.

Arabulucu, komisyon başkanlıklarına bildirilen listeden belirlenecek. Taraflar, listede yer alan herhangi bir arabulucu üzerinde anlaşırsa bu arabulucu görevlendirilecek.


Arabulucuya ne kadar sürede gidilmeli?

İşe iade davalarında 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalı.

Arabuluculukta uyuşmazlık ne kadar sürede çözülmeli?

Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırmalıdır. Bu süre zorunlu hallerde arabulucu tarafından en fazla bir hafta uzatılabilir.

Anlaşmaya varılmazsa ne olacak? 

Eğer, taraflar arasında arabuluculuk görüşmeleri esnasında anlaşmaya varılamazsa, davacı, anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını ya da arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır.

Arabuluculukta taraflar uzlaştıktan sonra yeniden dava açılabilir mi?

Tarafların arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varmaları halinde, söz konusu anlaşmanın kapsamı anlaşma belgesinde düzenlenir. Bu anlaşma belgesi, taraflar ve avukatları ile arabulucu tarafından birlikte imzalanır. İmzalanan anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın mahkeme kararı niteliğinde belge sayılır. 

Arabuluculuk görüşmeleri sonunda tarafların anlaşmaya varmaları halinde, üzerinde anlaşılmış olan hususların taraflar tarafından tekrar yargı konusu yapılması mümkün değildir. Arabuluculukta çözümlenmiş bir konunun tekrar yargı konusu yapılabilmesi için tehdit, hile, cebir gibi taraf iradelerini sakatlayan bir olgunun varlığı gerekir.

Taraflardan birinin arabuluculuk toplantısına katılmaması halinde ne olur?

Taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk arabuluculuk toplantısına katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi durumunda, toplantıya katılmayan taraf, son tutanakta belirtilir ve toplantıya katılmayan taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile, dava sonucunda oluşacak yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulur. 

Arabulucu ücreti ödemesi nasıl gerçekleşir?

Taraflar arabuluculuk faaliyeti sonunda uzlaşırlarsa, arabuluculuk ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde karşılanır. Bu durumda ücret, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’nde belirlenen iki saatlik ücret tutarından az olamaz.

Arabuluculuk ile iş mahkemelerinin yükünün azaltılmasına yönelik bu uygulama ile uzun soluklu davaların hızlı bir şekilde çözülmesi ve mağduriyetlerin azaltılması hedeflenirken uygulamanın nasıl sonuçlar doğuracağı merakla bekleniyor.