info@iskapisi.net

0 850 650 0 454

DOĞUM YAPAN KADINLARIN HAKLARI

Günümüzde, çalışan kadınların çalışma hayatı ile ilgili kafalarını karıştıran en önemli sorunun doğum olduğu görülüyor. Özellikle çalışma hayatında, kariyer mi? çocuk mu? ikileminde bulunan kadınlara çözümler üretmek adına çalışmalar sonuçlanmıştır.

 

Doğum Yapan Kadınların Hakları 4857 sayılı iş Kanununun farklı maddelerinde düzenlenmiş olup yasal düzenlemeler ile birlikte yeni haklar sağlanmıştır.

 

Bu düzenlemeler ile kadınlara tanınan hakları açıklayacak olursak;

Doğum izni 

Kadın çalışanın doğumdan önce 8 ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 haftalık süre için çalıştırılmaması esastır. Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılamayacak süreye 2 hafta eklenmektedir. Ancak, sağlık durumunun uygun olduğunun doktor raporuyla belgelendirilmesi halinde kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilecektir. Bu durumda, kadın işçinin çalışmadığı süreler doğum sonrası sürelere eklenecektir.

Kadın işçinin erken doğum yapması halinde ise doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılmayacak süreler, doğum sonrası sürelere eklenerek kullandırılacaktır.
 

Yarım çalışma ödeneği 

Doğumdan önce 8 hafta ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 haftalık(çoğul gebelikte 18 haftalık) sürenin bitiminden itibaren, çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla kadın işçi ile üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçilere istekleri halinde;

- Birinci doğumda 60 gün, 

- İkinci doğumda 120 gün, 

- Sonraki doğumlarda 180 gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir.

Çoğul doğum halinde bu sürelere otuzar gün eklenecektir. Ancak, çocuğun engelli doğduğunun doktor raporu ile belgelendirilmesi halinde bu süre 360 gün olarak uygulanacaktır.

İşveren tarafından kadın çalışana verilen ücretsiz izinler devlet tarafından  yarım çalışma ödeneği olarak ödenecektir. Yarım ücretin günlük tutarı asgari ücret kadar olacak.  

(Ücretsiz izinden yararlanan kadın işçiye, bir yaşından küçük çocuğunu emzirmesi için günde toplam bir buçuk saat olan süt izni uygulanmaz.)

 

Kadınların Kısmi Çalışma Hakkı

İşçi, analık izninin,  ücretsiz iznin veya  ücretsiz iznin bitiminden itibaren çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar herhangi bir zamanda kısmi süreli çalışma talebinde bulunabilecek. Kısmi süreli çalışma isteği, ücretsiz izin süresi kesilerek de yapılabilecek. Bu durumda  ücretsiz iznin tamamının kullanılması şartı aranmaz.  

Kısmi süreli çalışma talebi, bu haktan faydalanmaya başlamadan en az bir ay önce işçi tarafından yazılı olarak işverene bildirilir. Bu talep işveren tarafından karşılanır ve geçerli fesih nedeni sayılmaz.

 

 İşçinin kısmi süreli çalışma talebinde, kısmi süreli çalışmaya başlayacağı tarih ile tüm iş günlerinde çalışılacak olması halinde çalışmanın başlama ve bitiş saatleri, haftanın belirli günlerinde çalışılacak olması halinde ise tercih edilen iş günleri yer alacak.  

Ebeveynlerden birinin çalışmaması hâlinde, çalışan eş kısmi süreli çalışma talebinde bulunamaz.

 

Doğumdan Sonra Ücretsiz İzin Hakkı

Kadın işçiye, analık izninin bitiminden itibaren isteği halinde, 16 haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde 18 haftalık süreden sonra 6 aya kadar ücretsiz izin verilir.

Ücretsiz doğum iznini de belirleyen işçinin kendisidir. İş Kanunu tarafından verilmiş bir hak olduğu için bu iznin kullanımında işverenin onayı aranmaz.

Ücretsiz izin, üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinme halinde eşlerden birine veya evlat edinene verilir.

 

Süt İzni

Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk (1,5) saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler. Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır. Çocuk 1 yaşına geldiğinde bu izin hakkı bitmiş olur.

Süt izni işçinin fiilen çalıştığı süreler için geçerlidir. Çalışılmayan günler için süt izni hakkı bulunmaz.

 

İş göremezlik ödeneği 

Doğum yapan işçiye geçici iş göremezlik ödeneği ödenebilmesi için; 

- İstirahatın başladığı tarihte sigortalılık niteliğinin sona ermemesi,( Kadın sigortalının doğumdan önceki 8 haftaya kadar sigortalılık niteliğinin sona ermemesi yani çalışıyor olması gerekmektedir)

- Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması, 

- İstirahat süresi içinde iş yerinde çalışmamış olması gerekmektedir

- Doğum olayının gerçekleşmiş olması, gerekmektedir. 

Buna göre, doğum öncesi 8 (7 x 8 = 56 gün) veya çoğul gebelik halinde 10 (7 x 10 = 70 gün) haftalık istirahata ayrılan veya 3 hafta kalıncaya kadar çalışabileceğine dair rapor alan ancak daha önce erken doğum yapan kadın sigortalıya doğum yapacağı tarihten önce (erken doğum nedeniyle) kullanamadığı günler doğum sonuna ilave edilerek geçici iş göremezlik ödeneği/ücreti ödenir. 

Geçici iş göremezlik ücreti yatarak tedavilerde günlük maaşın  yüzde 50 si, ayakta tedavilerde ise üçte ikisidir. 

 

Emzirme ödeneği/süt parası 

Sigortalı kadına emzirme ödeneği verilebilmesi için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları priminin adına bildirilmiş olması gerekiyor. 2017 yılında 133 lira emzirme ödeneği ödeniyor.

 

 

Sonuç

 

Yasal düzenlemeler ile kadın çalışanlara getirilen haklar sayesinde kadınların doğum ve doğum sonrası yaşadıkları sıkıntılar bir nebze de olsa çözüme kavuşturulmuştur.